KhoiLuong.comKhối Lượng
Vòng eo và hình dáng cơ thể

Đo các vòng cơ thể bằng thước dây: hông, đùi, bắp tay, bắp chân và cổ

Vị trí đo đúng cho vòng hông, đùi, bắp tay, bắp chân, cổ và ngực; chọn và kiểm thước dây, quy đổi inch sang cm, và mỗi vòng cho biết điều gì khi theo dõi.

A young Vietnamese man sits on a gym bench wrapping a measuring tape around his upper arm, corner of a quiet gym, three-quarter view from behind, cool morning light

Ngoài vòng eo, thước dây còn đo được vòng hông, vòng đùi, vòng bắp tay, vòng bắp chân, vòng cổ và vòng ngực; mỗi vòng có vị trí đo riêng, và giá trị lớn nhất của chúng là để bạn so với chính mình qua thời gian, không phải để so với người khác. Cân nặng cho biết tổng khối lượng thay đổi; các vòng cho biết thay đổi đó nằm ở phần nào của cơ thể.

Đo thêm các vòng không khó, nhưng dễ sai vì mỗi vòng có một mốc riêng và mỗi lần đo lệch vài phân là con số mất ý nghĩa. Phần dưới đi qua cách chọn và kiểm tra thước, bảng vị trí đo từng vòng, những điều riêng của vòng bắp tay và bắp chân, vòng cổ, cách quy đổi giữa inch và centimet, lịch đo hợp lý và khi nào số đo đáng được hỏi.

Vì sao đo thêm các vòng khác ngoài vòng eo

Vòng eo là vòng được dùng nhiều nhất trong khám sức khoẻ vì nó gắn với mỡ bụng. Nhưng có những câu hỏi mà vòng eo không trả lời được. Vòng hông cần cho tỷ lệ eo/hông. Vòng đùi và vòng bắp chân phản ánh một phần khối cơ ở chân, thứ quan trọng với khả năng đi lại, nhất là ở người lớn tuổi. Vòng bắp tay được dùng trong một số bảng sàng lọc dinh dưỡng.

Với người đang tập luyện, các vòng giúp thấy thay đổi mà cân không thấy: cân đứng yên nhưng vòng đùi tăng, vòng eo giảm, nghĩa là thành phần cơ thể đang thay đổi. Với người đang hồi phục sau một thời gian nằm lâu, vòng đùi và bắp chân nhỏ lại là dấu hiệu dễ thấy của mất cơ.

Số đo các vòng còn có ích thực tế hơn: chọn cỡ quần áo, may đo, chọn băng hay vớ áp lực theo chỉ định của nhân viên y tế. Dù dùng cho mục đích nào, nguyên tắc vẫn như vòng eo: đo đúng mốc, đo nhiều lần, ghi vị trí và so với chính mình.

Chọn và kiểm tra thước dây

Thước là nguồn sai số ít được để ý nhất. Một chiếc thước không đạt có thể làm hỏng cả cuốn sổ ghi nhiều năm.

  • Chọn loại không co giãn. Thước sợi thuỷ tinh phủ nhựa ít giãn hơn thước vải thường. Thước cuộn có lò xo tự thu giúp giữ lực kéo đều.
  • Vạch rõ cả hai mặt, một mặt centimet, một mặt inch, đọc được tới milimet.
  • Kiểm tra khi mua và định kỳ. Đặt thước dây sát một thước kẻ cứng dài, so vạch 0 và vạch 30 hoặc 50 cm. Lệch vài milimet trên 50 cm là dấu hiệu thước đã giãn.
  • Biết thước giãn làm số đo lệch thế nào. Nếu thước giãn 1%, mỗi vạch "1 cm" thật ra dài 1,01 cm. Một vòng eo thật 90 cm sẽ đọc thành 90 : 1,01 ≈ 89,1 cm, tức thấp hơn gần một phân. Thước giãn luôn cho số nhỏ hơn thực tế.
  • Dùng một chiếc thước cho mọi lần đo. Khi phải thay thước, đo cùng một vòng bằng cả hai thước trong một buổi và ghi chênh lệch.
  • Cất thước cuộn tròn, không gấp, không kéo căng, tránh để gần nguồn nhiệt làm biến dạng lớp nhựa.

Một số thước có đoạn đầu bằng kim loại hoặc nhựa không tính vào vạch. Trước khi dùng lần đầu, xem kỹ vạch 0 nằm ở đâu để không đọc lệch cả đầu thước.

Vị trí đo từng vòng

Bảng dưới gom vị trí đo thường dùng cho từng vòng. Với các vòng ở tay và chân, nên đo cùng một bên mỗi lần, thường là bên không thuận, và ghi rõ bên nào.

VòngVị trí đặt thướcTư thếLưu ý
Vòng hôngChỗ mông nhô ra phía sau nhiều nhấtĐứng thẳng, hai chân khépMặc đồ mỏng; thước song song mặt sàn
Vòng đùiNgay dưới nếp mông, hoặc điểm giữa háng và gốiĐứng, chân hơi dang, dồn đều trọng lượngGhi rõ đo ở mốc nào; hai mốc cho hai số rất khác
Vòng bắp tayĐiểm giữa mỏm vai và mỏm khuỷu ở mặt sau cánh tayTay buông thả lỏng dọc thânKhông gồng cơ; nếu muốn đo khi gồng thì ghi riêng
Vòng bắp chânChỗ bắp chân to nhấtNgồi, bàn chân đặt phẳng, gối vuông góc; hoặc đứngDịch thước lên xuống tìm chu vi lớn nhất
Vòng cổNgay dưới yết hầu, vòng vuông góc với trục cổNgồi hoặc đứng, mắt nhìn thẳngKhông cúi, không ngửa; thước không đè vào cổ
Vòng ngựcNgang núm vú, hoặc ngay dưới náchĐứng, tay buông, thở bình thườngĐọc ở cuối thì thở ra; ghi rõ mốc

Hai mốc của vòng đùi là ví dụ rõ nhất cho việc phải ghi mốc. Đo ngay dưới nếp mông cho số lớn hơn nhiều so với đo ở điểm giữa đùi. Nếu lần này đo mốc trên, lần sau đo mốc giữa, bạn sẽ tưởng vòng đùi giảm mấy phân.

Vòng bắp tay và vòng bắp chân: đo để làm gì

Phản ánh một phần khối cơ. Bắp tay và bắp chân là những vùng có nhiều cơ, ít mỡ quanh nội tạng. Khi các vòng này nhỏ đi trong khi không chủ ý thay đổi gì, đó có thể là dấu hiệu mất cơ, nhất là ở người lớn tuổi hoặc sau một thời gian ốm, nằm lâu.

Có mặt trong một số bảng sàng lọc dinh dưỡng. Một số công cụ sàng lọc dinh dưỡng cho người cao tuổi, người nằm viện dùng vòng bắp tay hoặc vòng bắp chân. Ngưỡng cụ thể và cách đọc thuộc về nhân viên y tế; ở nhà, bạn chỉ cần đo đúng và ghi lại để họ tham khảo.

Tách được thay đổi cơ với thay đổi mỡ ở mức thô. Vòng eo giảm trong khi vòng bắp tay, bắp chân giữ nguyên gợi ý rằng thay đổi chủ yếu ở mỡ bụng. Cả hai cùng giảm mạnh thì có thể khối cơ cũng đang giảm, điều đáng hỏi nhân viên y tế.

Đo cùng bên, cùng tư thế. Tay thuận thường to hơn tay kia. Chọn một bên và ghi rõ. Bắp chân đo khi ngồi và khi đứng cho số khác nhau, nên giữ cố định một tư thế.

Không tự kết luận từ một lần đo. Phù chân do đứng lâu, nóng, hay một số tình trạng bệnh làm vòng bắp chân tăng mà không phải do cơ. Một bên chân sưng to, đau, nóng đỏ đột ngột cần đi khám ngay, không phải chuyện đo đạc.

Vòng cổ và vòng ngực: những vòng hay bị đo tuỳ tiện

Vòng cổ thường được đo khi may áo sơ mi, nhưng cũng xuất hiện trong một số công thức ước tính tỷ lệ mỡ cơ thể, đi cùng vòng eo và chiều cao. Khi dùng cho mục đích theo dõi, vị trí chuẩn là ngay dưới yết hầu, thước vòng vuông góc với trục cổ, hơi chếch xuống phía trước. Cúi đầu hay ngửa cổ khi đo đều làm số thay đổi. Người có bướu cổ, hạch hay khối sưng ở cổ thì không tự đo để theo dõi mà nên hỏi nhân viên y tế.

Vòng ngực có nhiều cách đo nhất: ngang núm vú, ngay dưới nách, ngay dưới bầu ngực. Mỗi cách phục vụ một mục đích, từ may đo tới chọn đồ lót. Với mục đích theo dõi chỉ số cơ thể, vòng ngực ít được dùng vì phụ thuộc nhiều vào hơi thở và tư thế. Nếu bạn vẫn muốn ghi, hãy chọn một mốc, đọc ở cuối thì thở ra và ghi rõ mốc trong sổ.

Điểm chung của hai vòng này là chúng hay bị đo tuỳ tiện, mỗi lần một kiểu. Nếu không định đo đúng cách và đều đặn, thà bỏ qua còn hơn ghi những con số không so được với nhau.

Quy đổi inch và centimet, làm tròn cho đúng

Nhiều thước dây, nhiều cỡ quần áo dùng inch. Quy đổi chuẩn là 1 inch = 2,54 cm. Đổi inch sang centimet thì nhân với 2,54; đổi centimet sang inch thì chia cho 2,54.

Ví dụ: cỡ quần ghi vòng eo 34 inch tương đương 34 × 2,54 = 86,36 cm, làm tròn 86,4 cm. Vòng eo 80 cm tương đương 80 : 2,54 ≈ 31,5 inch. Vòng eo 90 cm tương đương 90 : 2,54 ≈ 35,4 inch. Như vậy ngưỡng 90 cm cho nam người châu Á nằm giữa cỡ 35 và 36 inch, và ngưỡng 80 cm cho nữ nằm giữa cỡ 31 và 32 inch.

Có hai điều cần nhớ khi quy đổi. Thứ nhất, cỡ quần áo không phải số đo cơ thể: cùng ghi 34 inch nhưng mỗi kiểu quần may rộng hẹp khác nhau và mặc ở vị trí khác nhau trên eo. Đừng suy vòng eo từ cỡ quần. Thứ hai, chỉ làm tròn ở bước cuối. Nếu bạn làm tròn 2,54 thành 2,5 thì 34 inch thành 85 cm, lệch hơn một phân so với 86,36 cm.

Lịch đo, ghi chép và khi nào số đo đáng được hỏi

Với mục đích theo dõi chung, đo các vòng cùng lúc với vòng eo, mỗi tháng hoặc vài tháng một lần, vào buổi sáng, cùng một bên tay chân, cùng thước. Ghi mỗi vòng trên một cột, kèm mốc đo và tư thế. Đừng đo tất cả mọi vòng nếu bạn không dùng tới; chọn những vòng phục vụ đúng câu hỏi của mình, ví dụ vòng eo và vòng hông để theo dõi phân bố mỡ, vòng đùi và bắp chân để theo dõi khối cơ ở người lớn tuổi.

Ví dụ giả định: ông Sáu, 70 tuổi, sau ba tuần nằm viện về nhà. Con trai đo vòng bắp chân phải khi ngồi được 32,0 cm, trong khi sổ ghi ba tháng trước là 34,0 cm, nhỏ đi 34,0 − 32,0 = 2 cm. Vòng eo gần như không đổi. Đây là thông tin nên kể với nhân viên y tế trong lần tái khám, kèm câu hỏi về việc phục hồi sức cơ và đi lại.

Nên hỏi nhân viên y tế khi các vòng tay chân nhỏ đi rõ mà không chủ ý thay đổi gì, khi một bên tay hoặc chân to hơn bên kia đột ngột, hoặc khi cân nặng giảm kèm các vòng đều giảm. Sụt cân không rõ lý do cần được thăm khám. Và nếu việc đo đạc khiến bạn bận tâm quá mức về hình thể, hãy giãn lịch đo và chia sẻ với nhân viên y tế hoặc cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần, tâm lý.

Câu hỏi thường gặp

Đo vòng đùi ở đâu cho đúng?

Có hai mốc hay dùng: ngay dưới nếp mông, hoặc điểm giữa nếp háng và bờ trên xương bánh chè. Hai mốc cho hai con số khác nhau nhiều, nên chọn một mốc, ghi rõ trong sổ và lần nào cũng đo đúng mốc đó, cùng một bên chân.

Đo vòng bắp tay khi gồng hay khi thả lỏng?

Để theo dõi chỉ số cơ thể, đo khi tay buông thả lỏng dọc thân, ở điểm giữa mỏm vai và mỏm khuỷu. Đo khi gồng cho số lớn hơn và khó lặp lại; nếu muốn đo kiểu này thì ghi thành một cột riêng.

34 inch là bao nhiêu cm?

Nhân với 2,54: 34 × 2,54 = 86,36 cm, làm tròn 86,4 cm. Lưu ý cỡ quần ghi 34 inch không có nghĩa vòng eo của bạn đúng 86,4 cm, vì mỗi kiểu quần may và mặc ở vị trí khác nhau.

Làm sao biết thước dây đã bị giãn?

Đặt thước dây sát một thước kẻ cứng, so vạch 0 với vạch 30 hoặc 50 cm. Nếu lệch vài milimet trở lên, thước đã giãn. Thước giãn luôn cho số đo nhỏ hơn thực tế, nên cần thay.

Vòng bắp chân nhỏ đi ở người lớn tuổi có đáng lo không?

Vòng bắp chân nhỏ đi rõ khi không chủ ý thay đổi gì có thể là dấu hiệu mất cơ, nhất là sau ốm hay nằm lâu. Đây là thông tin nên kể với nhân viên y tế để được đánh giá sức cơ và dinh dưỡng.

Có cần đo tất cả các vòng cơ thể không?

Không cần. Chọn những vòng trả lời đúng câu hỏi của bạn, như vòng eo và vòng hông để theo dõi phân bố mỡ, vòng đùi và bắp chân để theo dõi khối cơ. Đo ít vòng nhưng đúng cách và đều đặn có giá trị hơn đo nhiều mà tuỳ tiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138