Số đo vòng eo, vòng hông hay vòng cổ ghi bằng inch được đổi sang centimet bằng cách nhân với 2,54, vì 1 inch bằng đúng 2,54 cm; chiều ngược lại bạn chia cho 2,54. Ví dụ vòng eo 32 inch = 32 × 2,54 = 81,28 cm, ghi 81,3 cm; vòng eo 80 cm = 80 ÷ 2,54 = 31,5 inch.
Phép nhân thì đơn giản, nhưng phần lớn sai lệch khi tự đo vòng lại đến từ chỗ khác: đọc nhầm mặt inch thành mặt cm, đọc vạch phân số 3/4 thành ,34, hoặc đọc ở đầu thước thay vì đúng điểm hai đầu gặp nhau. Bài này chỉ cách đọc một chiếc thước dây hai mặt cho đúng, đổi phân số inch ra số thập phân, có bảng tra từ 26 đến 44 inch và vài ví dụ để bạn tự kiểm.
Thước dây hai mặt: nhận ra mặt inch và mặt centimet
Phần lớn thước dây may đo bán ở Việt Nam có hai mặt: một mặt chia centimet, mặt kia chia inch, thường dài 150 cm, tức khoảng 60 inch. Cách nhận nhanh nhất là nhìn khoảng cách giữa các con số lớn. Trên mặt centimet, số 1, 2, 3 cách nhau khoảng một đốt ngón tay út, và giữa hai số có mười vạch nhỏ là milimet. Trên mặt inch, các con số cách nhau rộng hơn hai lần rưỡi, và giữa hai số thường chỉ có tám hoặc mười sáu vạch.
Một mẹo khác: đầu thước của mặt cm thường kết thúc ở 150, còn mặt inch kết thúc ở 60. Nếu bạn quấn quanh eo và đọc được một con số trong khoảng 25 đến 45, gần như chắc đó là inch; nếu con số trong khoảng 60 đến 120, đó là cm. Hai khoảng này hầu như không chồng nhau ở người lớn, nên chỉ cần để ý độ lớn là đã tránh được lỗi nhầm mặt.
Có loại thước dây chỉ có mặt cm, có loại in cả hai thang trên cùng một mặt — một mép inch, một mép cm. Với loại sau, bạn cần chắc chắn đang đọc mép nào. Trước khi đo, nên lật thước xem cả hai mặt, chọn mặt cm, và giữ mặt đó hướng ra ngoài suốt các lần đo để số trong sổ luôn cùng một đơn vị.
Đọc vạch phân số trên mặt inch và đổi ra số thập phân
Mặt inch không chia theo phần mười mà theo phần hai, phần tư, phần tám, đôi khi phần mười sáu. Vạch dài nhất giữa hai số là nửa inch, ngắn hơn là phần tư, ngắn hơn nữa là phần tám.
| Vạch đọc được | Số thập phân | Bằng centimet | Ví dụ: 32 inch cộng phần lẻ |
|---|---|---|---|
| 1/8 | 0,125 | 0,32 cm | 32 1/8 in = 81,60 cm |
| 1/4 | 0,25 | 0,64 cm | 32 1/4 in = 81,92 cm |
| 3/8 | 0,375 | 0,95 cm | 32 3/8 in = 82,23 cm |
| 1/2 | 0,5 | 1,27 cm | 32 1/2 in = 82,55 cm |
| 5/8 | 0,625 | 1,59 cm | 32 5/8 in = 82,87 cm |
| 3/4 | 0,75 | 1,91 cm | 32 3/4 in = 83,19 cm |
| 7/8 | 0,875 | 2,22 cm | 32 7/8 in = 83,50 cm |
Lỗi kinh điển là đọc "32 và ba phần tư" rồi ghi 32,34 hoặc 32,3. Giá trị đúng là 32,75 inch, tức 83,19 cm; nếu ghi 32,34 inch thì thành 82,14 cm — lệch hơn một centimet chỉ vì cách viết. Khi ghi số inch, luôn đổi phân số ra thập phân theo bảng trên trước khi nhân 2,54.
Với vòng eo, đọc tới phần tám inch (khoảng 3 mm) là thừa đủ, vì chính việc thở ra hít vào đã làm số đo dao động hơn mức đó.
Đổi inch sang cm và ngược lại, có ví dụ tính tay
Ví dụ: một phiếu đo cũ ghi vòng eo của anh Hùng là 34 1/2 inch, vòng hông 39 inch.
- Đổi phân số ra thập phân: 34 1/2 = 34,5 inch.
- Nhân 2,54: 34,5 × 2,54 = 87,63 cm, làm tròn một chữ số 87,6 cm.
- Vòng hông: 39 × 2,54 = 99,06 cm, ghi 99,1 cm.
- Nếu cần đổi ngược, chẳng hạn vòng eo 80 cm sang inch: 80 ÷ 2,54 = 31,50 inch; mặt thước inch ở chỗ đó sẽ là vạch nửa inch sau số 31.
Với tỷ lệ eo/hông hay eo/chiều cao, bạn không cần đổi đơn vị nếu cả hai số đo cùng một đơn vị, vì tỷ lệ là con số không có đơn vị. Tỷ lệ eo/hông của anh Hùng tính theo inch là 34,5 ÷ 39 = 0,885; tính theo cm là 87,63 ÷ 99,06 = 0,885 — giống hệt. Chỉ khi hai số khác đơn vị, ví dụ eo bằng inch còn chiều cao bằng cm, mới phải đổi một trong hai cho khớp. Đây là lỗi hay gặp khi tự tính tỷ lệ eo/chiều cao từ các số liệu ghi ở nhiều thời điểm khác nhau.
Bảng tra vòng eo từ 26 đến 44 inch
Bảng tính bằng số inch nhân 2,54, làm tròn một chữ số thập phân. Số lẻ nửa inch cộng thêm 1,27 cm.
| Inch | Centimet | Inch | Centimet |
|---|---|---|---|
| 26 | 66,0 | 36 | 91,4 |
| 28 | 71,1 | 38 | 96,5 |
| 30 | 76,2 | 40 | 101,6 |
| 32 | 81,3 | 42 | 106,7 |
| 34 | 86,4 | 44 | 111,8 |
Đổi một số mốc cm hay gặp sang inch: 70 cm ≈ 27,6 inch; 75 cm ≈ 29,5 inch; 80 cm ≈ 31,5 inch; 85 cm ≈ 33,5 inch; 90 cm ≈ 35,4 inch. Các mốc vòng eo thường được nhắc cho người châu Á — 90 cm với nam và 80 cm với nữ — tương ứng khoảng 35,4 và 31,5 inch. Mốc này chỉ để tham khảo chung, không phải ranh giới chẩn đoán; cách đọc vòng eo theo giới, theo dáng người là việc của trao đổi với nhân viên y tế.
Một lưu ý về cỡ quần áo: cỡ quần ghi bằng inch ở lưng quần không phải số đo vòng eo cơ thể. Lưng quần thường nằm thấp hơn vị trí đo eo chuẩn, và mỗi kiểu may có độ rộng khác nhau, nên đừng dùng cỡ quần để thay cho số đo bằng thước.
Đọc đúng điểm trên thước: chỗ hai đầu gặp nhau
Khi quấn thước dây quanh eo, con số đúng là chỗ vạch 0 chạm vào thân thước, không phải chỗ ngón tay bạn đang giữ, cũng không phải đầu kim loại của thước. Nhiều thước có một miếng kim loại nhỏ ở đầu; có loại tính vạch 0 từ mép ngoài miếng kim loại, có loại từ mép trong. Hãy so đầu thước với một thước kẻ cứng một lần để biết vạch 0 của thước mình ở đâu.
Thước dây vải dùng lâu có thể giãn. Một thước giãn 1% làm số đo vòng eo 80 cm thành khoảng 79,2 cm, tức là đọc ra nhỏ hơn thật gần một centimet. Cách kiểm: đặt thước dây dọc theo một thước kẻ cứng dài hoặc một thước cuộn kim loại, so ở mốc 50 cm và 100 cm. Nếu lệch quá nửa centimet ở mốc 100 cm, nên thay thước mới, nhất là khi bạn theo dõi vòng eo qua nhiều tháng.
Về tư thế, việc đo ở đâu, thở thế nào và căng thước bao nhiêu được bàn kỹ ở phần cách đo vòng eo. Ở đây chỉ nhắc nguyên tắc liên quan tới đơn vị: đọc ngay khi thước đã nằm phẳng, ghi số thô cùng đơn vị ngay tại chỗ, rồi mới đổi. Đừng đổi trong đầu rồi chỉ ghi kết quả, vì khi nhầm bạn sẽ không còn số gốc để kiểm lại.
Các số đo vòng khác: đổi cùng một cách, ghi cùng một kiểu
Vòng cổ, vòng ngực, vòng hông, vòng bắp tay, vòng đùi đều đổi bằng cùng hệ số 2,54. Điều khác nhau giữa chúng là độ chính xác hợp lý khi ghi và khoảng giá trị thường gặp ở người lớn, giúp bạn nhận ra số đọc nhầm mặt thước.
| Số đo | Khoảng thường gặp nếu đọc bằng inch | Ghi tới | Ghi chú khi đổi |
|---|---|---|---|
| Vòng cổ | khoảng 12 đến 18 | 0,5 cm | số nhỏ, đọc nhầm phân số là lệch tỷ lệ lớn |
| Vòng eo | khoảng 25 đến 45 | 0,5 cm | đọc cuối thì thở ra bình thường |
| Vòng hông | khoảng 32 đến 48 | 0,5 cm | phải cùng đơn vị với vòng eo khi tính tỷ lệ |
| Vòng bắp tay | khoảng 9 đến 16 | 0,5 cm | ghi rõ tay trái hay tay phải |
| Vòng đùi | khoảng 18 đến 28 | 0,5 cm | ghi rõ đo cách nếp bẹn bao nhiêu |
Khoảng thường gặp trong bảng chỉ để nhận ra lỗi đơn vị, không phải mức chuẩn hay mức nên đạt. Ví dụ vòng cổ bằng cm của người lớn thường trên 30; nếu bạn ghi 15 cho vòng cổ mà trong sổ là cột cm, gần như chắc chắn đó là số inch chưa đổi.
Ghi tới nửa centimet là phù hợp với độ lặp lại của phép đo vòng tại nhà; ghi tới milimet không làm số đo tin cậy hơn. Khi đổi từ inch, bạn có thể tính ra hai chữ số thập phân rồi làm tròn về 0,5 hoặc 0,1 cm tuỳ thói quen ghi của sổ, miễn là dùng một quy tắc làm tròn duy nhất từ đầu đến cuối.
Tình huống giả định và khi nào nên hỏi nhân viên y tế
Chị Ngọc tìm thấy sổ cũ ghi vòng eo "31 3/4" từ vài năm trước, và lần đo mới bằng mặt cm được 83 cm. Chị đổi số cũ: 31,75 × 2,54 = 80,65 cm. So với 83 cm, vòng eo tăng khoảng 2,3 cm. Nếu chị đọc nhầm số cũ thành 31,3 inch, kết quả đổi là 79,5 cm và chênh lệch thành 3,5 cm, nhìn lớn hơn thực tế.
Còn một điều cần cân nhắc: chị không nhớ lần đo cũ có đúng vị trí và cùng tư thế như bây giờ không. Hai con số ở hai thời điểm, đo bằng hai thước và có thể hai cách, chỉ nên so với nhau một cách dè dặt. Từ lần này, chị nên đo theo cùng một quy trình, cùng một mặt thước cm, mỗi tháng vào cùng thời điểm trong ngày, để có chuỗi số so được.
Vòng eo thay đổi vài centimet qua vài năm là điều thường gặp. Nhưng nếu vòng eo tăng nhanh trong thời gian ngắn mà bạn không giải thích được, đi kèm bụng căng, khó chịu, phù chân hay thay đổi cân nặng rõ rệt, hãy ghi lại các số đo kèm ngày và mang tới cơ sở y tế. Nhân viên y tế sẽ xem số liệu cùng các thông tin khác; tự suy đoán nguyên nhân từ một con số thước dây là không đủ.
Câu hỏi thường gặp
1 inch bằng bao nhiêu cm?
1 inch bằng đúng 2,54 cm theo định nghĩa quốc tế. Để đổi số đo vòng từ inch sang cm, bạn nhân với 2,54; để đổi từ cm sang inch, bạn chia cho 2,54.
Vòng eo 32 inch là bao nhiêu cm?
Vòng eo 32 inch là 32 × 2,54 = 81,28 cm, làm tròn 81,3 cm. Nếu số đo có phần lẻ như 32 1/2 inch thì đổi phân số ra 32,5 trước, kết quả là 82,55 cm.
Làm sao biết đang đọc mặt inch hay mặt cm của thước dây?
Mặt cm có mười vạch nhỏ giữa hai số và thường kết thúc ở 150; mặt inch có tám hoặc mười sáu vạch giữa hai số, khoảng cách giữa các số rộng hơn và thường kết thúc ở 60. Vòng eo người lớn đọc bằng inch thường ở khoảng 25 đến 45.
Ba phần tư inch viết thành số thập phân là bao nhiêu?
Ba phần tư inch là 0,75 inch, bằng khoảng 1,91 cm. Đừng viết 32 3/4 thành 32,34 vì hai chữ số sau dấu phẩy không phải là tử số và mẫu số; cách viết đúng là 32,75 inch, tức khoảng 83,19 cm.
Tính tỷ lệ eo/hông có cần đổi inch sang cm không?
Không cần, miễn là vòng eo và vòng hông cùng một đơn vị, vì tỷ lệ là phép chia nên đơn vị triệt tiêu. Chỉ khi hai số khác đơn vị mới phải đổi một trong hai trước khi chia.
Cỡ quần ghi bằng inch có dùng thay số đo vòng eo được không?
Không nên. Lưng quần thường nằm thấp hơn vị trí đo vòng eo, và mỗi kiểu may rộng hẹp khác nhau. Muốn có số đo vòng eo để theo dõi, hãy đo trực tiếp trên cơ thể bằng thước dây.