KhoiLuong.comKhối Lượng
Vòng eo và hình dáng cơ thể

Cách đo vòng eo đúng chỗ: vị trí đặt thước, tư thế và lỗi hay gặp

Đo vòng eo ở điểm giữa xương sườn cuối và mào chậu, cuối thì thở ra, thước nằm ngang. Các bước đo, lỗi làm lệch vài phân và cách lấy số trung bình.

A Vietnamese woman in a grey t-shirt wraps a soft measuring tape around her waist in a bright bedroom, mirror reflection, side angle, morning daylight, face turned away

Vòng eo nên đo ở điểm giữa bờ dưới xương sườn cuối cùng và đỉnh mào chậu (phần xương hông nhô ra hai bên), thước dây nằm ngang sát da nhưng không thít, đọc số ở cuối một lần thở ra bình thường. Đây là cách đo được dùng trong nhiều hướng dẫn khám sức khoẻ, và cũng là cách để các ngưỡng vòng eo phổ biến có ý nghĩa khi bạn đem số của mình ra so.

Phần lớn sai lệch không đến từ thước mà đến từ chỗ đặt thước. Đo ngang rốn, đo ở chỗ eo nhỏ nhất hay đo lúc vừa hít vào có thể cho ra những con số chênh nhau vài phân trên cùng một người trong cùng một buổi sáng. Phần dưới đi lần lượt: tìm đúng mốc xương, tư thế đứng, cách cầm thước, cách đọc số, lỗi hay gặp và cách lấy số trung bình cho ổn định.

Vòng eo là gì và vì sao chỗ đặt thước quyết định con số

Vòng eo là chu vi phần bụng giữa lồng ngực và khung chậu, đo bằng thước dây mềm, đơn vị thường dùng là centimet. Con số này được quan tâm vì nó phản ánh một phần lượng mỡ tập trung ở vùng bụng, điều mà chỉ số BMI tính từ cân nặng và chiều cao không cho thấy. Nhưng khác với chiều cao hay cân nặng, vòng eo không có một mốc cố định trên cơ thể mà ai cũng nhìn thấy, nên mỗi người dễ chọn một chỗ đo theo cảm tính.

Thân người không phải một ống tròn đều. Từ dưới ngực xuống hông, chu vi thay đổi liên tục: có chỗ thắt lại, có chỗ phình ra quanh rốn, có chỗ nở dần về phía hông. Vì vậy chỉ cần dời thước lên hoặc xuống vài phân là kết quả đã khác. Nếu hôm nay bạn đo ở rốn, tháng sau đo ở chỗ nhỏ nhất, bạn có thể tưởng vòng eo giảm trong khi thật ra chỉ đổi chỗ đặt thước.

Cách chọn mốc ở giữa xương sườn cuối và mào chậu có ưu điểm là dựa vào xương, thứ không thay đổi theo cân nặng hay theo bữa ăn. Một số tài liệu khác chọn mốc ngay trên đỉnh mào chậu. Hai cách cho kết quả không hoàn toàn giống nhau, nên điều quan trọng nhất là chọn một cách, ghi lại cách đó, và lần sau đo đúng y như vậy.

Các bước đo vòng eo theo cách thường dùng khi khám sức khoẻ

Bạn cần một thước dây mềm loại không co giãn, một tấm gương nếu tự đo, và chừng năm phút. Nên đo vào buổi sáng, trước khi ăn, sau khi đã đi vệ sinh.

  1. Bỏ lớp áo quanh bụng. Đo trên da trần hoặc trên một lớp áo thật mỏng. Áo thun dày, cạp quần hay dây nịt có thể cộng thêm một đến hai phân.
  2. Đứng thẳng, hai chân khép gần nhau. Hai bàn chân cách nhau khoảng mười đến mười lăm phân, trọng lượng chia đều hai chân, tay buông lỏng hai bên, không ưỡn bụng, không hóp bụng.
  3. Tìm xương sườn cuối. Dùng ngón tay lần dọc mạn sườn từ trên xuống, chỗ cuối cùng còn chạm được xương sườn là bờ dưới xương sườn cuối. Đánh dấu nhẹ bằng bút kẻ mắt hoặc dán một mẩu băng dính giấy.
  4. Tìm mào chậu. Đặt hai bàn tay lên hông như khi chống nạnh, ấn nhẹ xuống sẽ chạm phần xương cong nhô lên, đó là mào chậu. Đánh dấu điểm cao nhất của nó ở cùng bên.
  5. Lấy điểm giữa. Đo khoảng cách giữa hai dấu, chia đôi, đánh dấu điểm giữa. Làm tương tự ở bên kia nếu có người giúp, để thước đi qua đúng hai điểm giữa.
  6. Quấn thước nằm ngang. Vòng thước quanh bụng qua điểm giữa, nhìn gương để chắc thước không xệ xuống ở phía lưng. Thước ôm sát da nhưng không làm lõm da.
  7. Đọc số ở cuối thì thở ra. Thở ra nhẹ nhàng như bình thường, không cố ép hết hơi, rồi đọc số ở chỗ đầu thước gặp vạch. Ghi đến 0,1 cm nếu thước có vạch milimet.
  8. Đo lần hai. Nới thước, đứng lại tư thế cũ, đo lần nữa. Nếu hai lần chênh nhau không quá 1 cm thì lấy trung bình; chênh hơn thì đo thêm lần ba.

Khi ghi vào sổ, nên ghi kèm giờ đo và chữ "giữa sườn và mào chậu" để lần sau không quên mình đã đo ở đâu.

Đo ở rốn, ở chỗ nhỏ nhất hay ở điểm giữa: khác nhau thế nào

Ba vị trí dưới đây là ba chỗ người ta hay đo nhất. Không chỗ nào sai tuyệt đối, nhưng mỗi chỗ cho một con số riêng và không nên so lẫn với nhau.

Vị trí đặt thướcCách tìmƯu điểmĐiểm cần lưu ý
Điểm giữa xương sườn cuối và mào chậuLần hai mốc xương rồi chia đôiDựa vào xương nên lặp lại được; trùng với cách đo trong nhiều hướng dẫn khámMất vài phút tìm mốc; người có vùng bụng mềm khó sờ xương
Ngang rốnThước đi qua rốn, nằm ngangDễ tìm, dễ hướng dẫn người khácRốn có thể xệ xuống khi vùng bụng thay đổi, nên mốc này dịch chuyển theo thời gian
Chỗ eo nhỏ nhấtDịch thước lên xuống tìm chu vi nhỏ nhấtNhanh, quen thuộc khi may đo quần áoNhiều người không có chỗ thắt rõ; thường cho số nhỏ hơn hai cách kia
Ngay trên đỉnh mào chậuSờ đỉnh xương hông, thước đi ngay trên đóCũng dựa vào xương, được dùng ở một số khảo sátThường thấp hơn điểm giữa vài phân; không trộn số với cách đo điểm giữa

Nếu bạn định so với các ngưỡng vòng eo phổ biến, hãy dùng điểm giữa hoặc ngay trên mào chậu. Số đo ở chỗ eo nhỏ nhất hợp với việc chọn cỡ quần áo hơn là để đối chiếu với ngưỡng sức khoẻ.

Những lỗi làm vòng eo lệch vài phân

Hóp bụng theo phản xạ. Rất nhiều người vô thức hóp bụng khi thấy thước chạm da. Chỉ một nhịp hóp đã có thể làm số giảm hai, ba phân. Mẹo là thở ra một hơi bình thường, để bụng thả lỏng rồi mới nhìn vạch.

Thước chéo phía sau lưng. Khi tự đo, phần thước phía trước nằm ngang nhưng phía sau thường trễ xuống. Thước đi chéo thì chu vi dài hơn thực tế. Đứng nghiêng trước gương để nhìn được lưng, hoặc nhờ người khác kiểm tra.

Kéo thước quá chặt. Thước thít vào làm da lõm xuống, số đo nhỏ đi. Thước đúng độ là trượt được nhẹ khi xoay nhưng không có khe hở giữa thước và da.

Đo sau bữa ăn lớn. Thức ăn, nước uống và hơi trong ruột làm bụng căng lên trong vài giờ. Đo sau bữa trưa và đo lúc sáng sớm có thể cho hai con số khác nhau rõ rệt.

Dùng thước đã giãn. Thước vải dùng lâu, hay bị kéo căng, sẽ dài ra. Thước giãn cho số nhỏ hơn thực tế. Đặt thước cạnh một thước kẻ cứng để so vạch, lệch thì thay thước.

Đọc số ở sai đầu. Một số thước có đoạn kim loại hoặc nhựa ở đầu không tính vào vạch đo. Đọc nhầm đầu có thể lệch một đến hai phân. Xem kỹ vạch số không bắt đầu ở đâu.

Tự đo một mình hay nhờ người khác đo

Tự đo vẫn làm được nếu bạn kiên nhẫn. Cách dễ nhất là đứng nghiêng trước gương lớn, dùng một mẩu băng dính giấy dán đầu thước vào điểm giữa ở một bên hông, rồi xoay người quấn thước một vòng. Như vậy hai tay rảnh để giữ thước nằm ngang. Kiểm tra trong gương cả mặt trước lẫn mặt bên trước khi đọc số.

Nhờ người khác đo thì thường chính xác hơn, vì người đo nhìn được lưng và giữ thước ngang dễ dàng. Người đo nên đứng bên cạnh, không đứng ngay trước mặt, để mắt ngang tầm thước. Bạn chỉ việc đứng yên, nhìn thẳng, thở bình thường. Nếu nhờ người nhà đo, nên nhờ cùng một người cho các lần sau.

Dù tự đo hay nhờ người, hai điều nên giữ cố định là thời điểm trong ngày và vị trí đặt thước. Thay đổi người đo cũng có thể làm lệch số đôi chút vì mỗi người kéo thước một kiểu. Khi so số đo ở nhà với số ở buổi khám sức khoẻ, đừng ngạc nhiên nếu chúng không khớp từng phân; hãy hỏi nhân viên y tế đã đo ở vị trí nào để biết vì sao lệch.

Tình huống giả định: ba lần đo ra ba con số

Anh Minh, 42 tuổi, đo vòng eo buổi sáng theo cách điểm giữa. Lần thứ nhất được 87,4 cm, lần thứ hai 88,2 cm. Hai lần chênh 0,8 cm, chưa tới 1 cm, nên về nguyên tắc có thể lấy trung bình: (87,4 + 88,2) : 2 = 87,8 cm. Để chắc hơn anh đo thêm lần ba được 87,8 cm. Trung bình ba lần là (87,4 + 88,2 + 87,8) : 3 = 263,4 : 3 = 87,8 cm. Anh ghi vào sổ 87,8 cm.

Hôm sau anh Minh đo sau bữa trưa, ngay ở rốn, được 91 cm, và lo rằng vòng eo tăng hơn 3 cm chỉ sau một ngày. Thật ra hai lần đo khác cả giờ lẫn chỗ đặt thước. Phép so có nghĩa là so hai lần đo cùng cách: cùng buổi sáng, cùng điểm giữa, cùng tư thế. Đo lại sáng hôm sau đúng cách, anh được 87,6 cm, gần như không đổi.

Bài học từ ví dụ này là một con số lẻ không nói được nhiều. Ghi lại hai, ba lần đo trong một buổi, lấy trung bình, và chỉ so những con số được đo theo cùng một cách. Chênh dưới một phân giữa hai buổi sáng thường nằm trong sai số đo, chưa phải thay đổi thật.

Khi nào nên hỏi nhân viên y tế về vòng eo

Đo vòng eo ở nhà là để biết và theo dõi, không phải để tự kết luận về sức khoẻ. Bạn nên mang số đo của mình đến hỏi nhân viên y tế khi vòng eo của bạn nằm trên ngưỡng thường dùng cho người châu Á (khoảng 90 cm với nam và 80 cm với nữ), khi vòng eo tăng dần qua nhiều tháng mà bạn không rõ vì sao, hoặc khi bụng to lên nhanh kèm cảm giác căng tức, khó thở, phù chân.

Một trường hợp khác đáng lưu ý là bụng to ra nhưng cân nặng và các phần khác của cơ thể lại gầy đi. Thay đổi kiểu này không nên tự giải thích là do mỡ bụng; hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Khi đi khám, bạn có thể hỏi những câu như: vòng eo của mình nên đo ở vị trí nào cho thống nhất với cách đo ở đây; với vòng eo này, có cần xem thêm chỉ số nào khác như huyết áp, đường huyết, mỡ máu không; bao lâu nên đo lại một lần. Ghi câu trả lời vào cùng cuốn sổ ghi số đo để lần sau đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Đo vòng eo nên đo ở rốn hay ở chỗ eo nhỏ nhất?

Để so với các ngưỡng sức khoẻ phổ biến, nên đo ở điểm giữa bờ dưới xương sườn cuối và đỉnh mào chậu. Đo ngang rốn dễ hơn nhưng mốc rốn có thể dịch chuyển, còn chỗ eo nhỏ nhất thường cho số thấp hơn và hợp với việc may đo quần áo hơn.

Có nên hóp bụng khi đo vòng eo không?

Không nên. Hóp bụng làm số đo nhỏ đi vài phân và không phản ánh vòng eo thật. Đứng thẳng, thả lỏng bụng, thở ra một hơi bình thường rồi đọc số ở cuối thì thở ra là cách đo được dùng trong khám sức khoẻ.

Đo vòng eo lúc nào trong ngày là chuẩn nhất?

Buổi sáng sau khi thức dậy, đã đi vệ sinh và chưa ăn uống là thời điểm ổn định nhất. Sau bữa ăn bụng thường căng hơn trong vài giờ, nên nếu đo vào buổi khác thì lần nào cũng nên đo đúng buổi đó để còn so được.

Đo qua lớp áo có được không?

Được, nếu đó là một lớp áo thật mỏng và lần nào cũng mặc loại áo tương tự. Áo dày, cạp quần, dây nịt hay váy ôm có thể cộng thêm một đến hai phân, nên tốt nhất vẫn là đo trên da trần.

Hai lần đo chênh nhau bao nhiêu thì phải đo lại?

Nhiều hướng dẫn đo nhân trắc chấp nhận hai lần đo chênh không quá khoảng 1 cm và lấy trung bình hai lần. Nếu chênh nhiều hơn, bạn nên kiểm tra lại tư thế, vị trí thước và đo thêm một lần nữa.

Không sờ thấy xương sườn hay mào chậu thì đo thế nào?

Bạn có thể đứng trước gương, chống tay vào hông để tìm chỗ xương hông nhô ra, rồi ấn nhẹ dọc mạn sườn từ trên xuống. Nếu vẫn khó, hãy nhờ nhân viên y tế chỉ vị trí một lần trong buổi khám, đánh dấu và ghi nhớ khoảng cách từ đó tới rốn để tự đo về sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138