KhoiLuong.comKhối Lượng
Chỉ số BMI

BMI dưới 18,5: đọc kết quả thế nào và khi nào nên đi khám

BMI dưới 18,5 thuộc nhóm thiếu cân theo cả hai bảng ngưỡng phổ biến. Cách đọc khi con số thấp ổn định so với khi vừa sụt xuống, cần ghi gì và khi nào nên đi khám.

A slim Vietnamese university student sits on a bed in a dormitory room holding a closed folder, seen from behind looking out the window, soft overcast daylight, muted green tones

BMI dưới 18,5 được xếp vào nhóm thiếu cân theo cả bảng của Tổ chức Y tế Thế giới lẫn ngưỡng thường dùng cho người châu Á. Đây là mốc sàng lọc: nó gợi ý nên để ý thêm, nhất là khi con số vừa giảm xuống hoặc đi kèm mệt mỏi, chứ tự nó không phải lời kết luận về bệnh.

Người có thể trạng gầy tự nhiên, ổn định nhiều năm và khoẻ mạnh khác hẳn với người vừa sụt từ 21 xuống 17,5 trong vài tháng. Phần dưới giúp bạn tính lại cho chắc, phân biệt hai tình huống đó, ghi lại những thông tin có ích trước khi khám, và biết lúc nào không nên chờ. Bài dành cho người trưởng thành; trẻ em và thiếu niên được đánh giá theo cách khác của nhi khoa.

Mốc 18,5 tương ứng bao nhiêu kilôgam

Vì mốc 18,5 giống nhau ở cả hai bảng phổ biến, cách đọc phía dưới thang không phụ thuộc bạn dùng bảng nào. Bảng dưới đổi mốc này ra kilôgam cho một số chiều cao, cùng một vài ví dụ giả định.

Chiều caoCân ở mốc 18,5Ví dụ giả địnhBMI của ví dụ
1,55 m44,4 kgChị Hoa nặng 45 kg18,7
1,57 m45,6 kgChị Yến nặng 44 kg17,9
1,60 m47,4 kgChị Thảo nặng 46 kg18,0
1,63 m49,2 kgAnh Lộc nặng 47 kg17,7
1,66 m51,0 kgAnh Nam nặng 49 kg17,8

Kiểm một dòng: anh Lộc cao 1,63 m, bình phương 2,6569; 47 : 2,6569 = 17,69, làm tròn 17,7. Chị Hoa ở dòng đầu cho thấy một điều hay gặp: chỉ thêm khoảng nửa kilôgam đã qua mốc, nên những người sát 18,5 nên nhìn xu hướng thay vì một lần cân.

Bảng của Tổ chức Y tế Thế giới còn chia nhỏ phía dưới mốc 18,5 bằng các mốc 17 và 16 để mô tả mức độ thiếu cân trong thống kê. Với người cao 1,60 m, mốc 17 tương ứng khoảng 43,5 kg và mốc 16 khoảng 41,0 kg. Khi BMI xuống thấp tới những vùng này, việc được nhân viên y tế đánh giá càng nên làm sớm.

Những lý do thường gặp khiến BMI thấp

BMI thấp có thể đến từ nhiều nguồn rất khác nhau. Danh sách dưới không dùng để tự kết luận, chỉ giúp bạn nghĩ xem điều gì có thể liên quan trước khi trao đổi với người khám:

  • Thể trạng tự nhiên: nhiều người có khung xương nhỏ, cả gia đình đều gầy, cân ổn định suốt nhiều năm.
  • Vận động nhiều mà ăn chưa đủ theo nhu cầu, thường gặp ở người lao động nặng, người tập thể thao sức bền.
  • Lịch sinh hoạt xáo trộn: bỏ bữa vì học, làm việc ca kíp, ngủ ít.
  • Căng thẳng kéo dài, thay đổi lớn trong cuộc sống làm ăn kém đi.
  • Vấn đề răng miệng, tiêu hoá làm ăn uống khó khăn hơn.
  • Một số tình trạng sức khoẻ cần được khám và xét nghiệm mới biết.
  • Mối quan hệ căng thẳng với ăn uống và cân nặng, chẳng hạn sợ tăng cân, cố tình nhịn ăn kéo dài.

Mục cuối cùng cần được nói rõ: nếu bạn nhận ra mình luôn lo sợ tăng cân, ăn uống bị chi phối bởi con số trên cân, hoặc người thân lo lắng về chuyện ăn uống của bạn, hãy tìm tới cơ sở y tế, kể cả cơ sở có chuyên khoa tâm thần, tâm lý. Đây là chuyện sức khoẻ, không phải chuyện ý chí.

Gầy ổn định khác với vừa sụt cân

Cùng một con số BMI 17,9 có thể là hai câu chuyện rất khác. Bảng so sánh hai tình huống giả định:

Khía cạnhChị Yến: gầy ổn địnhChị Linh: vừa sụt cân
BMI hiện tại17,917,9
Cân nặng một năm trướcGần như không đổiCao hơn khoảng 5 kg
Ăn uốngĐều bữa, ăn ngon miệngĂn ít đi, hay bỏ bữa
Sức khoẻ cảm nhậnLàm việc, đi lại bình thườngHay mệt, khó tập trung
Gia đìnhBố mẹ, anh chị cũng có vóc người nhỏKhông có ai gầy như vậy
Nên làm gìKể với người khám trong lần khám định kỳĐi khám sớm, không chờ lịch định kỳ

Điểm mấu chốt nằm ở dòng "cân nặng một năm trước". Nếu chị Linh cao 1,57 m, cân 44 kg hiện nay, một năm trước chị nặng khoảng 49 kg, tức BMI khoảng 19,9; chị đã sụt 5 kg, khoảng 10% cân nặng. Con số phần trăm đó, kèm khoảng thời gian, là thông tin quan trọng nhất để mang tới buổi khám.

Không có sổ cân cũ cũng không sao: ảnh chụp, cỡ quần áo, lời nhận xét của người thân có thể giúp ước lượng.

Chuẩn bị gì trước khi đi khám

Một buổi khám ngắn sẽ hữu ích hơn nhiều nếu bạn mang theo thông tin đã ghi sẵn. Có thể chuẩn bị theo thứ tự sau:

  1. Đo lại chiều cao và cân vào buổi sáng, ghi cả ngày đo, để chắc con số BMI dựa trên số liệu mới.
  2. Ghi lại cân nặng ở các mốc trước đó nếu nhớ: ba tháng, sáu tháng, một năm trước. Tính phần trăm thay đổi bằng cách lấy số kilôgam chênh chia cho cân cũ, nhân 100.
  3. Liệt kê những thay đổi gần đây: ăn uống, giấc ngủ, công việc, căng thẳng, kinh nguyệt với nữ giới.
  4. Ghi các triệu chứng nếu có: mệt, chóng mặt, rụng tóc, hay lạnh, khó tiêu, kèm thời điểm bắt đầu.
  5. Mang danh sách những thuốc, sản phẩm đang dùng để người khám biết đầy đủ.
  6. Viết sẵn hai, ba câu muốn hỏi để không quên khi vào phòng khám.

Một số câu nên hỏi: "BMI của mình thấp như vậy có cần làm xét nghiệm gì không?", "Mức thay đổi cân bao nhiêu thì nên quay lại khám?", "Có nên gặp chuyên gia dinh dưỡng không?". Việc tăng cân nên làm thế nào là câu hỏi dành cho người khám và chuyên gia dinh dưỡng, những người biết rõ tình trạng của bạn.

Nếu đi khám cùng người thân, hãy nhờ họ ghi lại những gì người khám dặn. Lời dặn sau buổi khám thường dễ quên, nhất là khi bạn đang lo lắng về con số.

Những hiểu lầm quanh BMI thấp

"Gầy là khoẻ, càng gầy càng tốt." Ở phía dưới thang, BMI quá thấp cũng là tín hiệu cần chú ý như ở phía trên. Khối cơ, sức bền, khả năng chống chịu khi ốm đều có thể bị ảnh hưởng khi cơ thể thiếu dự trữ.

"Ăn nhiều vào là tự lên cân." Với nhiều người gầy tự nhiên, ăn thêm không làm cân thay đổi bao nhiêu; với người đang sụt cân do một vấn đề sức khoẻ, ăn thêm mà không tìm nguyên nhân có thể bỏ lỡ điều cần khám.

"BMI thấp thì không cần quan tâm vòng eo hay thói quen." Người gầy vẫn có thể ít vận động, ngủ kém, ăn uống thất thường. Các thói quen sinh hoạt vẫn đáng được chăm chút như với bất kỳ ai.

"Cân điện tử báo mỡ thấp là dấu hiệu tốt." Con số tỷ lệ mỡ trên cân gia đình có sai số lớn, và mỡ quá thấp cũng không phải mục tiêu. Đừng dùng nó để tự đánh giá.

"Chỉ cần qua được 18,5 là xong." Mốc 18,5 là ranh giới thống kê. Bước qua nó nhờ thêm 0,5 kg sau bữa tối không thay đổi gì; điều quan trọng là xu hướng ổn định và cảm giác sức khoẻ.

Khi nào không nên chờ lịch khám định kỳ

Sụt cân nhanh không chủ ý. Cân giảm rõ trong vài tuần đến vài tháng mà bạn không hề cố giảm là lý do nên đi khám sớm, bất kể BMI hiện tại là bao nhiêu.

BMI rất thấp. Khi BMI xuống thấp hẳn dưới 18,5, đặc biệt tới các vùng 17 hay 16, việc được đánh giá sớm là cần thiết.

Kèm triệu chứng kéo dài. Mệt nhiều, chóng mặt, ngất, sốt kéo dài, khó nuốt, đau bụng thường xuyên đi kèm cân giảm cần được khám.

Ăn uống bị chi phối bởi nỗi sợ tăng cân. Đây là lúc nên tìm đến cơ sở y tế, kể cả cơ sở có chuyên khoa tâm thần, tâm lý, thay vì tự xoay xở một mình.

Người lớn tuổi ăn kém dần. Với người cao tuổi, ăn ít đi và gầy sút thường cần được chú ý sớm hơn người trẻ, vì khối cơ mất đi khó lấy lại.

Người thân lo lắng. Đôi khi người xung quanh nhận ra thay đổi trước chính mình: khuôn mặt hốc hác hơn, ăn ít hơn ở bữa cơm chung, hay mệt. Khi nhiều người cùng nhắc, đó là lý do đủ để đi khám, kể cả khi bạn thấy mình vẫn ổn.

Tình huống giả định: gầy từ nhỏ và băn khoăn khi đọc phiếu khám

Chị Thảo, 27 tuổi, cao 1,60 m, nặng 46 kg, BMI 18,0. Phiếu khám ở công ty ghi "thiếu cân". Chị gầy từ nhỏ, cân gần như không đổi mười năm, ăn ngủ bình thường, đi làm và chơi thể thao không vấn đề gì. Chị lo vì dòng chữ trên phiếu. Cách đọc hợp lý là: con số đúng về phép tính và đúng là nằm dưới mốc sàng lọc; nhưng câu chuyện đi kèm của chị — ổn định lâu năm, khoẻ mạnh, gia đình cũng gầy — là thông tin quan trọng mà phiếu khám không ghi được.

Việc nên làm là kể đủ những điều này với người khám trong lần khám định kỳ tới và hỏi có cần kiểm tra gì thêm không. Chị không cần tự đặt ra một con số phải đạt, cũng không cần ép mình ăn quá sức. Nếu một ngày cân của chị bắt đầu giảm mà không rõ vì sao, chị sẽ thấy ngay nhờ đã biết mức ổn định của mình, và đó là lúc nên đi khám sớm.

Một lời nhắc với người xung quanh: những câu bình phẩm "gầy quá", "ăn thêm đi" lặp đi lặp lại hiếm khi giúp được ai. Quan tâm thật sự là hỏi han khi thấy người thân mệt, ăn kém, và đi cùng họ tới buổi khám khi cần.

Câu hỏi thường gặp

BMI 18 có phải là thiếu cân không?

Theo cả bảng của Tổ chức Y tế Thế giới và ngưỡng thường dùng cho người châu Á, BMI dưới 18,5 thuộc nhóm thiếu cân. Đây là tên nhóm sàng lọc; người gầy ổn định, khoẻ mạnh vẫn nên kể rõ hoàn cảnh với người khám.

BMI thấp có nguy hiểm không?

Tự con số không nói được nguy hiểm hay không. Điều cần chú ý là BMI thấp có đi kèm sụt cân nhanh, mệt mỏi, ăn kém hay không. Những trường hợp đó nên được nhân viên y tế đánh giá sớm.

Người gầy bẩm sinh có cần đi khám không?

Nên kể với người khám trong lần khám định kỳ, kèm thông tin cân ổn định bao lâu và gia đình có ai gầy tương tự không. Không cần lo lắng nếu mọi thứ khác đều bình thường, nhưng nên có người chuyên môn xác nhận.

Sụt cân bao nhiêu thì đáng lo?

Không có một mốc duy nhất cho mọi người. Nguyên tắc chung là sụt cân không chủ ý, nhất là trong vài tháng, nên được đi khám. Tính phần trăm sụt và ghi khoảng thời gian để mang theo.

Muốn tăng cân thì nên bắt đầu từ đâu?

Bước đầu tiên là đi khám để biết vì sao BMI thấp, vì cách làm phụ thuộc vào nguyên nhân. Kế hoạch ăn uống, vận động cụ thể nên bàn với nhân viên y tế hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

BMI dưới 18,5 ở người lớn tuổi có khác không?

Ở người cao tuổi, BMI thấp và ăn kém dần thường cần được chú ý sớm hơn vì liên quan tới khối cơ và sức đi lại. Nên đưa người lớn tuổi đi khám thay vì chờ con số giảm thêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138