Để đổi chiều cao từ feet và inch sang centimet, bạn quy toàn bộ ra inch (số feet × 12 + số inch) rồi nhân với 2,54, vì 1 inch bằng đúng 2,54 cm và 1 foot bằng đúng 30,48 cm. Ví dụ 5 feet 4 inch = 5 × 12 + 4 = 64 inch; 64 × 2,54 = 162,56 cm, làm tròn 162,6 cm.
Chiều ngược lại, từ cm sang feet inch, bạn chia cho 2,54 để được tổng số inch, rồi tách phần chia hết cho 12 làm feet, phần dư làm inch. Bài này đi qua cả hai chiều với ví dụ tính tay, chỉ cách đọc ký hiệu 5'4" cho khỏi nhầm, có bảng tra từ 4'10" đến 6'2" — khoảng chiều cao của phần lớn người lớn — và những lỗi làm chiều cao sau khi đổi lệch tới vài centimet.
Feet, inch và cách viết chiều cao kiểu 5'4"
Foot (số nhiều feet, ký hiệu ft hoặc dấu phẩy trên ') và inch (ký hiệu in hoặc dấu nháy kép ") là hai đơn vị độ dài của hệ Anh – Mỹ. Một foot gồm 12 inch. Từ giữa thế kỷ trước, các nước dùng hệ này đã định nghĩa inch theo centimet: 1 inch = 2,54 cm chính xác. Từ đó 1 foot = 12 × 2,54 = 30,48 cm, cũng là con số chính xác chứ không làm tròn.
Chiều cao thường được viết gộp: 5'4" đọc là "năm feet bốn inch", không phải 5,4 feet. Đây là chỗ gây nhầm nhiều nhất. 5,4 feet là 5 feet cộng 0,4 của một foot, tức 5 feet 4,8 inch — khác 5'4" gần 2 cm. Khi gặp cách viết có dấu chấm hoặc dấu phẩy thập phân, hãy hỏi lại người ghi hoặc xem tài liệu đó dùng quy ước nào.
Một số mẫu khai, hồ sơ hay trang tính nước ngoài lại ghi chiều cao chỉ bằng inch, ví dụ 64 in. Cách này thật ra tiện nhất khi tính, vì chỉ cần một phép nhân. Với công thức BMI theo hệ Anh – Mỹ, chiều cao cũng phải ở dạng tổng số inch, không dùng feet. Với người Việt, đơn vị quen thuộc là mét hoặc centimet, nên sau khi đổi bạn nên ghi chiều cao theo cm với một chữ số thập phân, hoặc theo mét với hai chữ số nếu chỉ dùng cho BMI.
Đổi feet inch sang cm: ba bước và ví dụ tính tay
Ví dụ: một hồ sơ khám ghi chị Hoa cao 5'7".
- Quy feet ra inch: 5 × 12 = 60 inch.
- Cộng phần inch lẻ: 60 + 7 = 67 inch.
- Nhân với 2,54: 67 × 2,54 = 170,18 cm. Làm tròn một chữ số thập phân: 170,2 cm, hay 1,70 m nếu dùng cho BMI.
Nếu phần inch có phân số, như 5'3½", bạn đổi phân số ra thập phân trước: 5 × 12 + 3,5 = 63,5 inch; 63,5 × 2,54 = 161,29 cm. Một số hồ sơ ghi tới phần tư inch (¼ = 0,25; ¾ = 0,75) hoặc phần tám (⅛ = 0,125).
Bạn cũng có thể đổi riêng từng phần rồi cộng: 5 feet × 30,48 = 152,4 cm, 7 inch × 2,54 = 17,78 cm, cộng lại 170,18 cm. Hai cách cho cùng kết quả; cách quy hết ra inch ít bước nhân hơn nên ít nhầm hơn khi bấm máy.
Đổi ngược cm sang feet inch, có cách xử lý phần dư
Ví dụ: anh Tuấn cao 158 cm, cần điền vào một mẫu đơn chỉ nhận feet và inch.
- Chia cho 2,54 để ra tổng số inch: 158 ÷ 2,54 = 62,205 inch.
- Chia tổng số inch cho 12 để lấy số feet nguyên: 62,205 ÷ 12 = 5,18…, phần nguyên là 5 feet.
- Lấy phần inch còn lại: 62,205 − 5 × 12 = 2,205 inch.
- Làm tròn theo yêu cầu của mẫu: nếu chỉ nhận inch nguyên thì ghi 5'2"; nếu nhận nửa inch thì 2,205 gần 2 hơn 2,5 nên vẫn ghi 5'2".
Lỗi thường gặp ở bước 2 là lấy 5,18 rồi viết luôn thành 5'18" hoặc 5'1,8". Phần thập phân 0,18 là phần của một foot, phải nhân lại với 12 mới ra inch: 0,18 × 12 ≈ 2,2 inch, khớp với bước 3. Cách làm ở bước 3 — trừ thẳng 60 inch — tránh được hẳn kiểu nhầm này.
Một ví dụ nữa để tự kiểm: 175 cm ÷ 2,54 = 68,898 inch; 68,898 − 60 = 8,898 inch, làm tròn 5'9". Kiểm ngược: 69 × 2,54 = 175,26 cm, lệch 0,26 cm so với số gốc do làm tròn — chấp nhận được.
Bảng tra chiều cao từ 4'10" đến 6'2"
Bảng tính bằng tổng số inch nhân 2,54, làm tròn một chữ số thập phân. Mỗi inch tăng thêm 2,54 cm.
| Feet inch | Tổng inch | Centimet | Feet inch | Tổng inch | Centimet |
|---|---|---|---|---|---|
| 4'10" | 58 | 147,3 | 5'7" | 67 | 170,2 |
| 4'11" | 59 | 149,9 | 5'8" | 68 | 172,7 |
| 5'0" | 60 | 152,4 | 5'9" | 69 | 175,3 |
| 5'1" | 61 | 154,9 | 5'10" | 70 | 177,8 |
| 5'2" | 62 | 157,5 | 5'11" | 71 | 180,3 |
| 5'3" | 63 | 160,0 | 6'0" | 72 | 182,9 |
| 5'4" | 64 | 162,6 | 6'1" | 73 | 185,4 |
| 5'5" | 65 | 165,1 | 6'2" | 74 | 188,0 |
| 5'6" | 66 | 167,6 |
Mẹo nhớ: 5 feet tròn là 152,4 cm; từ đó mỗi inch cộng 2,54 cm, khoảng hai centimet rưỡi. Chiều cao 5'3" rơi đúng 160,0 cm, là mốc dễ nhớ để kiểm tra nhanh những con số khác.
Cần đổi một chiều cao không có trong bảng, như 6'4", vẫn theo cùng quy tắc: 6 × 12 + 4 = 76 inch, nhân 2,54 được 193,04 cm. Với người thấp hơn 4'10", ví dụ 4'8", là 56 inch, tức 142,24 cm. Bảng chỉ để tra nhanh; phép tính mới là thứ bạn cần nhớ, vì nó áp dụng cho mọi con số.
Đổi chiều cao chính xác đến đâu là đủ
Chiều cao người lớn đo tại nhà thường chỉ chính xác trong khoảng nửa centimet, vì tư thế, tóc, độ phẳng của sàn và cách đặt thước. Đổi ra cm với hai chữ số thập phân như 162,56 cm không làm phép đo chính xác hơn; ghi 162,6 cm hoặc thậm chí 162,5 cm là phù hợp với độ tin cậy thật của con số.
Ngược lại, khi số gốc chỉ ghi tới inch nguyên, sai số làm tròn lên tới nửa inch, tức khoảng 1,27 cm. Người ghi 5'4" có thể thực tế cao từ khoảng 161,3 đến 163,8 cm. Điều này quan trọng khi bạn dùng chiều cao để tính BMI: với người nặng 60 kg, chiều cao 161,3 cm cho BMI khoảng 23,1, còn 163,8 cm cho khoảng 22,4. Một inch làm tròn có thể đẩy con số qua lại quanh một ngưỡng.
Vì vậy, nếu có thể, hãy tự đo lại chiều cao bằng thước mét thay vì đổi từ một con số feet inch cũ. Nếu bắt buộc dùng số đổi, ghi rõ "đổi từ 5'4"" trong sổ để sau này không nhầm đó là số đo trực tiếp. Chiều cao người lớn cũng có thể giảm dần theo tuổi do tư thế và đĩa đệm cột sống, nên con số ghi từ nhiều năm trước chưa chắc còn đúng.
Tự đo lại chiều cao tại nhà để có số gốc đáng tin
Một số đo cm tự làm cẩn thận thường tốt hơn số feet inch cũ đã làm tròn. Cần một bức tường phẳng không có chân tường gồ lên, một thước dây hoặc thước mét cứng, một vật phẳng như hộp giấy cứng hay thước kẻ dài, và một người đo giúp.
- Bỏ giày, tất dày, mũ; tháo kẹp tóc hoặc búi tóc cao trên đỉnh đầu.
- Đứng thẳng, gót chân chạm nhau và chạm tường, mông và bả vai cũng chạm tường nếu được; nhìn thẳng về phía trước, mắt và lỗ tai cùng nằm trên một đường ngang.
- Người đo đặt vật phẳng lên đỉnh đầu, vuông góc với tường, ép nhẹ cho xẹp tóc rồi đánh dấu bằng bút chì ngay mép dưới của vật.
- Bước ra, đo từ sàn lên vạch bằng thước, đọc tới 0,1 cm nếu thước có vạch milimet.
- Đo lần hai; nếu hai lần chênh không quá nửa centimet, lấy trung bình. Nếu chênh nhiều hơn, đo lần ba và lấy trung bình hai lần gần nhau nhất.
Đo vào buổi sáng sẽ cho số cao hơn buổi tối một chút, vì đĩa đệm cột sống bị nén dần trong ngày khi bạn đứng và ngồi. Mức chênh này nhỏ nhưng có thật, nên nếu muốn so sánh qua các năm, hãy đo vào cùng một khoảng thời gian trong ngày.
Khi nào chiều cao đáng mang đi hỏi nhân viên y tế
Phần lớn chênh lệch giữa chiều cao bạn nhớ và chiều cao đo lại chỉ vài centimet, do số cũ làm tròn, do đo khác thời điểm hoặc do lỗi đổi đơn vị như các mục trên. Những chênh lệch này không có ý nghĩa sức khoẻ và chỉ cần sửa trong sổ.
Tuy vậy, có vài tình huống nên ghi lại và hỏi nhân viên y tế trong lần khám gần nhất: chiều cao người lớn giảm rõ rệt trong vài năm khi bạn đã đo cẩn thận cùng một cách; lưng còng thêm thấy được; đau lưng kéo dài đi kèm thấp đi. Với người lớn tuổi, nhân viên y tế có thể muốn biết chiều cao lúc trẻ và chiều cao hiện tại để xem xét chung, nên mang theo cả hai con số và ghi rõ con số nào là đo, con số nào là nhớ hay đổi.
Khi đưa số liệu cho nhân viên y tế, hãy ghi bằng centimet, kèm ngày đo và cách đo. Một dòng như "158,2 cm, đo sáng 10/3, chân trần, sát tường, trung bình hai lần" có giá trị hơn nhiều so với "khoảng 5 feet 2". Việc đọc và đánh giá con số đó thuộc về người khám; phần của bạn là mang tới một số đo sạch.
Tình huống giả định: điền chiều cao vào mẫu khai nước ngoài
Chị Mai cao 154 cm, cần khai chiều cao trên một mẫu đơn chỉ có hai ô: feet và inch, không cho số thập phân. Chị tính 154 ÷ 2,54 = 60,63 inch. Trừ 60 inch (5 feet), còn 0,63 inch. Vì ô inch chỉ nhận số nguyên, chị làm tròn 0,63 thành 1 và khai 5'1". Kiểm ngược: 61 × 2,54 = 154,94 cm, cao hơn số thật gần một centimet, nhưng là giá trị gần nhất mẫu đơn cho phép.
Nếu chị làm tròn xuống thành 5'0", tức 152,4 cm, sai lệch là 1,6 cm — xa hơn. Nguyên tắc chung là làm tròn về giá trị gần nhất, không cố tình làm tròn lên hay xuống.
Một tình huống khác: anh Bình đọc được trên phiếu khám cũ dòng "Height: 5.6". Anh không chắc đây là 5'6" hay 5,6 feet. 5'6" là 167,6 cm; 5,6 feet là 5,6 × 30,48 = 170,7 cm. Chênh hơn 3 cm, đủ lớn để làm lệch BMI và các công thức khác. Trường hợp này cách đúng là đo lại, hoặc hỏi nơi đã ghi phiếu xem họ dùng cách viết nào. Không nên tự đoán rồi đưa số đó vào bảng theo dõi lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
1 feet bằng bao nhiêu cm?
1 foot (số nhiều là feet) bằng đúng 30,48 cm, vì 1 foot gồm 12 inch và mỗi inch bằng đúng 2,54 cm. Đây là con số theo định nghĩa, không phải số làm tròn.
5'4 là bao nhiêu cm?
5'4" là 5 feet 4 inch, tức 5 × 12 + 4 = 64 inch. Nhân với 2,54 được 162,56 cm, làm tròn 162,6 cm. Nếu ai đó ghi 5,4 feet theo kiểu thập phân thì lại là khoảng 164,6 cm.
Đổi cm sang feet inch thế nào cho khỏi nhầm?
Chia số cm cho 2,54 để ra tổng số inch, sau đó trừ đi 12 inch cho mỗi foot nguyên. Ví dụ 158 cm là 62,2 inch; trừ 60 inch còn 2,2 inch, nên chiều cao là khoảng 5 feet 2 inch.
Vì sao 5,6 feet không bằng 5'6"?
Vì 0,6 trong 5,6 feet là sáu phần mười của một foot, tức 7,2 inch, chứ không phải 6 inch. 5,6 feet bằng khoảng 170,7 cm, còn 5'6" bằng khoảng 167,6 cm, lệch hơn 3 cm.
Có nên dùng chiều cao đổi từ feet inch để tính BMI không?
Dùng được nếu không có số đo khác, nhưng nên biết số gốc làm tròn tới inch nguyên có thể lệch tới khoảng 1,3 cm. Tốt hơn là tự đo lại chiều cao bằng thước mét, đứng sát tường, chân trần, rồi ghi theo cm.
Chiều cao trong sổ nên ghi mét hay centimet?
Ghi centimet với một chữ số thập phân là dễ đọc và đủ chính xác cho đo tại nhà. Khi đưa vào công thức BMI thì đổi sang mét bằng cách chia cho 100, hoặc dùng công thức nhân 10.000 với cân nặng rồi chia cho bình phương số cm.