KhoiLuong.comKhối Lượng
Chỉ số BMI

Ngưỡng BMI cho người châu Á: vì sao mốc 23 khác mốc 25 của bảng quốc tế

Ngưỡng BMI thường dùng cho người châu Á đặt mốc thừa cân ở 23 và béo phì ở 25, thấp hơn bảng quốc tế. Lý do, cách đọc và khi nào dùng bộ ngưỡng nào.

Two middle-aged Vietnamese men stand side by side on a park jogging path at dawn, seen from behind, one holding a rolled measuring tape, wide shot, misty golden light

Ngưỡng BMI thường dùng cho người châu Á xếp nhóm thừa cân từ 23 và nhóm béo phì từ 25, trong khi bảng của Tổ chức Y tế Thế giới đặt hai mốc này ở 25 và 30. Mốc thấp hơn được đưa ra vì ở cùng một BMI, nhiều người châu Á có tỷ lệ mỡ cơ thể và mỡ vùng bụng cao hơn.

Điều này có nghĩa là cùng một con số, ví dụ BMI 23,5, có thể được gọi là "bình thường" trong một ứng dụng nước ngoài nhưng lại là "thừa cân" trong phiếu khám sức khoẻ ở Việt Nam. Không bảng nào sai: chúng được đặt ra cho những mục đích và nhóm dân số khác nhau. Phần dưới đặt hai bảng cạnh nhau, giải thích lý do, đưa ví dụ cùng một người được xếp hai cách, và cách chọn bộ ngưỡng khi đọc kết quả của chính bạn.

Hai bộ ngưỡng đặt cạnh nhau

Cả hai bảng dùng chung một công thức BMI cho người trưởng thành; chỉ khác chỗ đặt mốc. Bảng dưới ghi các mốc phổ biến, không phải mọi biến thể có trong tài liệu chuyên môn.

NhómNgưỡng của Tổ chức Y tế Thế giớiNgưỡng thường dùng cho người châu Á
Thiếu cânDưới 18,5Dưới 18,5
Bình thường18,5 đến 24,918,5 đến 22,9
Thừa cân25,0 đến 29,923,0 đến 24,9
Béo phìTừ 30 trở lênTừ 25 trở lên

Hai bảng giống nhau ở mốc dưới cùng 18,5. Chỗ khác nằm ở phía trên: khoảng "bình thường" của bảng châu Á hẹp hơn, kết thúc ở 22,9 thay vì 24,9. Khoảng từ 23 đến 24,9 là vùng hay gây bối rối nhất, vì một bên gọi là bình thường còn một bên gọi là thừa cân.

Ở Việt Nam, các tài liệu dinh dưỡng và nhiều phiếu khám sức khoẻ thường dùng mốc 23 và 25. Trong khi đó, nhiều ứng dụng, đồng hồ thông minh và trang web viết cho thị trường quốc tế mặc định dùng mốc 25 và 30. Biết ứng dụng mình đang dùng theo bảng nào sẽ tránh được những lần giật mình không cần thiết.

Vì sao người châu Á dùng mốc thấp hơn

BMI không đo mỡ trực tiếp; nó chỉ lấy cân nặng chia cho bình phương chiều cao. Giả định ngầm là BMI càng cao thì lượng mỡ càng nhiều. Nhưng tương quan giữa BMI và lượng mỡ không giống nhau ở mọi nhóm dân số. Các nhóm chuyên gia khi xem xét số liệu của người châu Á nhận thấy rằng ở cùng một BMI, người châu Á thường có tỷ lệ mỡ cơ thể cao hơn và mỡ tập trung ở vùng bụng nhiều hơn so với nhiều nhóm dân số khác.

Mỡ vùng bụng, đặc biệt là mỡ quanh các cơ quan trong ổ bụng, được chú ý vì nó gắn với nhiều vấn đề chuyển hoá. Khi quan sát trên số đông, những vấn đề này ở người châu Á bắt đầu xuất hiện nhiều hơn từ những mức BMI thấp hơn so với mức 25 của bảng quốc tế. Vì vậy, nếu vẫn dùng mốc 25, nhiều người cần được chú ý sớm sẽ bị xếp vào nhóm bình thường và bỏ lỡ cơ hội được nhắc theo dõi.

Mốc thấp hơn vì thế là một lựa chọn mang tính sàng lọc: thà đánh dấu sớm để theo dõi còn hơn để lọt. Nó không nói rằng người châu Á "kém khoẻ hơn", cũng không nói rằng ai có BMI 23 là có bệnh. Nó chỉ dời điểm bắt đầu chú ý về sớm hơn cho phù hợp với đặc điểm cơ thể của số đông.

Cùng một người, hai cách xếp nhóm

Các ví dụ giả định dưới đây cho thấy cùng một con số được đọc khác nhau tuỳ bảng. BMI đã được tính và làm tròn một chữ số thập phân.

Người (giả định)Chiều cao, cân nặngBMITheo bảng quốc tếTheo bảng châu Á
Chị Ngọc1,62 m, 58 kg22,1Bình thườngBình thường
Anh Minh1,70 m, 68 kg23,5Bình thườngThừa cân
Chị Thu1,59 m, 61 kg24,1Bình thườngThừa cân
Anh Phong1,68 m, 72 kg25,5Thừa cânBéo phì
Anh Dũng1,72 m, 85 kg28,7Thừa cânBéo phì

Kiểm lại một dòng: anh Phong cao 1,68 m, bình phương là 2,8224; 72 chia 2,8224 được 25,51, làm tròn 25,5. Theo bảng quốc tế, 25,5 vừa qua mốc thừa cân; theo bảng châu Á, nó vừa qua mốc 25.

Bảng này cũng cho thấy vùng chênh lệch lớn nhất nằm giữa 23 và 30. Dưới 23 và trên 30, hai bảng cho cùng một kết luận về nhóm. Nếu BMI của bạn nằm trong vùng 23 đến 30, việc biết mình đang đọc theo bảng nào càng có ý nghĩa.

Ngưỡng là mốc sàng lọc, không phải lời kết luận

Mốc chia nhóm được đặt cho số đông. Nó dựa trên quan sát nhiều người, nên dùng tốt để thống kê và để nhắc ai đó theo dõi thêm. Áp vào một cá nhân, nó chỉ là điểm khởi đầu của câu chuyện.

Qua mốc không có nghĩa là đổi trạng thái sức khoẻ. BMI 22,9 và 23,0 cách nhau đúng một phần mười, nhỏ hơn cả sai số của cân ở nhà. Cơ thể không thay đổi gì đáng kể khi con số vượt qua vạch đó.

Tên nhóm không phải là chẩn đoán. Chữ "thừa cân" hay "béo phì" trong bảng là tên của khoảng số trong hệ phân loại. Việc đánh giá sức khoẻ của một người cần thêm vòng eo, huyết áp, xét nghiệm, tiền sử và khám lâm sàng, do nhân viên y tế thực hiện.

Một chỉ số đi kèm giúp đọc rõ hơn. Vòng eo thường được đo cùng BMI vì nó phản ánh mỡ vùng bụng — đúng thứ mà ngưỡng châu Á muốn để ý. Hai người cùng BMI 24 nhưng vòng eo khác nhau sẽ được đọc khác nhau.

Xu hướng quan trọng hơn một lần đo. BMI đi từ 21 lên 24 trong hai năm nói nhiều điều hơn một lần đo đơn lẻ ra 24. Ghi lại số liệu theo thời gian giúp bạn và người khám thấy hướng thay đổi.

Khi nào dùng bộ ngưỡng nào

Không có quy định bắt mỗi người chỉ được dùng một bảng. Cách chọn hợp lý là dựa vào mục đích đọc và nơi con số được dùng:

  • Đọc phiếu khám sức khoẻ ở Việt Nam: dùng bộ ngưỡng ghi trên phiếu, phần lớn là mốc 23 và 25. Nếu phiếu không ghi, hỏi trực tiếp nhân viên y tế.
  • Tự theo dõi ở nhà với người gốc châu Á: mốc 23 và 25 thường được khuyên dùng vì phù hợp hơn với đặc điểm cơ thể.
  • Dùng ứng dụng, đồng hồ hoặc cân thông minh làm cho thị trường quốc tế: kiểm trong phần cài đặt xem có tuỳ chọn ngưỡng châu Á không; nếu không, tự đối chiếu số BMI với bảng châu Á.
  • Đọc tài liệu, số liệu thống kê nước ngoài: phần lớn dùng bảng quốc tế, nên khi so với số liệu trong nước cần quy về cùng một bảng.
  • Người Việt sống ở nước ngoài và khám tại đó: bác sĩ nơi đó có thể dùng bảng quốc tế hoặc tự điều chỉnh theo nguồn gốc; nên nói rõ mình là người gốc châu Á để họ cân nhắc.

Điểm cốt lõi là đừng trộn hai bảng trong cùng một lần đọc. Nếu tháng này bạn đọc theo bảng quốc tế và tháng sau theo bảng châu Á, bạn sẽ thấy mình "đổi nhóm" dù cân nặng không đổi.

BMI nằm trong vùng 23 đến 24,9: đọc tiếp thế nào

Đây là vùng mà hai bảng cho hai tên gọi khác nhau, nên cũng là vùng nhiều người tìm hiểu nhất. Thay vì dừng ở tên nhóm, bạn có thể đọc tiếp theo trình tự sau:

  1. Kiểm lại phép tính và điều kiện đo: chiều cao đo gần đây chưa, cân lúc nào, mặc gì. Với người cao 1,60 m, mốc 23 tương ứng khoảng 58,9 kg và mốc 25 tương ứng 64,0 kg; chênh 1 kg do giờ cân đã đủ đẩy con số qua lại mốc 23.
  2. Đo thêm vòng eo theo cách hướng dẫn chuẩn, ở cùng thời điểm với lần cân, và ghi vào cùng một sổ.
  3. Nhìn lại số của 6 đến 12 tháng trước nếu có: BMI đứng yên quanh 23,5 nhiều năm khác với BMI vừa đi lên từ 21.
  4. Nghĩ về những gì con số không thấy: mức vận động hằng tuần, giấc ngủ, tiền sử gia đình mà người khám thường hỏi.
  5. Mang toàn bộ số liệu này đến lần khám sức khoẻ định kỳ gần nhất và hỏi người khám cách đọc cho riêng mình.

Cách đọc theo trình tự giúp con số 23 hay 24 không bị biến thành nỗi lo vô cớ, cũng không bị gạt đi quá nhanh. Mục tiêu của vùng sàng lọc là để bạn chú ý và theo dõi có hệ thống, chứ không phải để dán nhãn. Nếu việc nhìn con số trên cân khiến bạn căng thẳng kéo dài, nên giãn lịch cân ra và trao đổi điều đó với nhân viên y tế.

Giới hạn của ngưỡng chung và một tình huống giả định

"Người châu Á" là một nhóm rất rộng, gồm nhiều cộng đồng có vóc dáng, chiều cao và lối sống khác nhau. Một bộ mốc chung không thể khớp hoàn toàn với từng người. Ngưỡng này cũng không tính tới tuổi, giới, khối cơ hay việc mỡ nằm ở đâu. Người tập luyện nhiều có thể có BMI 24 mà vòng eo nhỏ; người lớn tuổi ít vận động có thể có BMI 22 nhưng khối cơ đã giảm đáng kể.

Hãy hình dung chị Thu, 42 tuổi, cao 1,59 m, nặng 61 kg, BMI 24,1. Ứng dụng trên điện thoại báo "bình thường", nhưng phiếu khám ở cơ quan ghi "thừa cân". Chị không cần chọn xem bên nào đúng. Cách làm hợp lý là ghi lại vòng eo, tiếp tục đo BMI mỗi tháng theo cùng một bảng, và khi khám định kỳ thì hỏi người khám nên đọc theo bảng nào với trường hợp của mình. Nếu cân thay đổi nhanh không rõ lý do, hoặc kèm triệu chứng khiến chị lo, đó là lúc nên đi khám sớm hơn lịch.

Một vài câu có ích khi gặp nhân viên y tế: "Với trường hợp của mình, nên đọc BMI theo mốc nào?", "Vòng eo bao nhiêu thì đáng chú ý?", "Có cần làm thêm xét nghiệm nào khi BMI nằm trong vùng 23 đến 25 không?". Mang theo số đo của vài tháng gần nhất sẽ giúp buổi trao đổi cụ thể hơn nhiều so với chỉ một con số.

Câu hỏi thường gặp

BMI 23 có phải là béo không?

Theo ngưỡng thường dùng cho người châu Á, BMI 23 là mốc bắt đầu của nhóm thừa cân; theo bảng quốc tế thì vẫn là bình thường. Đây là tên nhóm để sàng lọc, không phải nhận xét về ngoại hình hay kết luận về sức khoẻ của bạn.

Việt Nam dùng ngưỡng BMI nào?

Nhiều tài liệu dinh dưỡng và phiếu khám sức khoẻ ở Việt Nam dùng mốc thường dùng cho người châu Á: thừa cân từ 23, béo phì từ 25. Cách chắc nhất là xem bảng ghi trên phiếu hoặc hỏi người khám cho bạn.

Tại sao ứng dụng báo bình thường còn phiếu khám báo thừa cân?

Rất có thể ứng dụng dùng bảng quốc tế với mốc 25, còn phiếu khám dùng mốc 23 cho người châu Á. Cùng một con số BMI nằm giữa 23 và 25 sẽ được gọi tên khác nhau ở hai nơi.

Ngưỡng châu Á có áp dụng cho người cao tuổi không?

Bảng ngưỡng chung không có phiên bản riêng thống nhất cho người cao tuổi. Ở người lớn tuổi, nhân viên y tế thường xem thêm khối cơ, sức nắm, sụt cân gần đây, nên cách đọc BMI cần hỏi người khám trực tiếp.

Nam và nữ có dùng chung ngưỡng BMI không?

Có, cả hai bảng phổ biến đều dùng chung mốc cho nam và nữ trưởng thành. Tuy vậy, ở cùng BMI, nữ thường có tỷ lệ mỡ cao hơn nam, nên khi đọc kết quả người khám vẫn để ý đến giới.

Chỉ dùng BMI có đủ để biết mình có khoẻ không?

Không đủ. BMI chỉ là một con số sàng lọc từ cân nặng và chiều cao. Nhân viên y tế thường xem thêm vòng eo, huyết áp, xét nghiệm và thói quen sinh hoạt trước khi đưa ra bất kỳ nhận định nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138