KhoiLuong.comKhối Lượng
Tỷ lệ mỡ và khối cơ

Tính tỷ lệ mỡ bằng thước dây: công thức số đo vòng cổ, eo, hông và ví dụ

Cách ước tính tỷ lệ mỡ chỉ bằng thước dây: đo vòng cổ, eo, hông đúng chỗ, công thức logarit cho nam và nữ, ví dụ tính tay và mỗi centimét đổi bao nhiêu.

A Vietnamese woman helps her husband measure his neck with a soft tape in a bright bedroom, seen from the side at shoulder height, white curtains, calm teal tones

Có thể ước tính tỷ lệ mỡ chỉ bằng thước dây: nam đo vòng cổ, vòng eo và chiều cao; nữ đo thêm vòng hông. Các số đo đưa vào một công thức logarit để ra mật độ cơ thể, rồi đổi mật độ thành tỷ lệ mỡ. Ví dụ một nam cao 170 cm, vòng eo 88 cm, vòng cổ 38 cm có tỷ lệ mỡ ước tính khoảng 20,1%.

Công thức này xuất hiện trên rất nhiều trang tính tỷ lệ mỡ vì chỉ cần một cuộn thước dây và một máy tính có phím log. Độ chính xác phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc đặt thước: lệch một hai centimét ở vòng eo đã đổi kết quả hơn một điểm phần trăm. Phần dưới hướng dẫn đo, tính tay cho nam và nữ, bảng cho thấy mỗi centimét lệch đổi kết quả bao nhiêu, và cách ghi sổ để theo dõi theo tháng. Bạn cần một cuộn thước dây mềm, một máy tính có phím log và một người giúp đo vòng cổ.

Đo ba vòng đúng chỗ

Dùng thước dây mềm không giãn, đo trên da hoặc qua lớp áo rất mỏng, đứng thẳng, thở bình thường. Mỗi vòng đo hai lần, lệch quá 0,5 cm thì đo lần ba, lấy trung bình hai số gần nhau.

  1. Vòng cổ. Quấn thước ngay dưới thanh quản (chỗ yết hầu với nam), hơi chếch xuống phía trước. Nhìn thẳng, không cúi, không ngửa, không gồng cổ.
  2. Vòng eo với nam. Đo ngang rốn, thước song song mặt sàn, đọc số ở cuối thì thở ra, bụng thả lỏng.
  3. Vòng eo với nữ. Đo ở chỗ nhỏ nhất của eo, thường ở khoảng giữa xương sườn cuối và rốn. Nếu không thấy chỗ nhỏ nhất rõ, đo ngang rốn và lần sau giữ đúng vị trí đó.
  4. Vòng hông với nữ. Đứng hai chân khép, đo ở chỗ nở nhất của mông, thước song song mặt sàn.
  5. Chiều cao. Đứng sát tường, bỏ dép, gót chân, mông, vai chạm tường, đặt một cuốn sổ ngang đỉnh đầu, đánh dấu rồi đo.

Lưu ý vị trí đo vòng eo trong công thức này có thể khác vị trí đo vòng eo dùng để theo dõi mỡ bụng ở các hướng dẫn khác. Hãy ghi rõ đã đo ở đâu, và mỗi lần đo dùng đúng vị trí cũ. Thước dây dùng lâu có thể giãn hoặc mờ vạch; thỉnh thoảng đặt nó cạnh một thước kẻ cứng để kiểm tra, lệch thì thay cuộn mới.

Công thức cho nam và cho nữ

Tất cả số đo tính bằng centimét. "log" là logarit cơ số 10, phím log trên máy tính cầm tay. Bước 1 tính mật độ D, bước 2 đổi D ra tỷ lệ mỡ.

BướcNamNữ
1. Mật độ DD = 1,0324 − 0,19077 × log(eo − cổ) + 0,15456 × log(chiều cao)D = 1,29579 − 0,35004 × log(eo + hông − cổ) + 0,22100 × log(chiều cao)
2. Tỷ lệ mỡMỡ % = 495 ÷ D − 450Mỡ % = 495 ÷ D − 450

Công thức dùng hiệu số "eo trừ cổ" vì vòng cổ được coi gần đúng là phần khối không mỡ ở vùng thân trên; trừ nó đi giúp tách bớt phần cơ, xương khỏi vòng eo. Với nữ, vòng hông được cộng vào vì nữ tích mỡ nhiều ở hông. Phiên bản tính bằng inch có hệ số khác; đừng trộn số đo inch vào công thức centimét.

Ví dụ tính tay cho nam

Anh Hùng cao 170 cm, vòng eo 88 cm, vòng cổ 38 cm. Bước 1: eo − cổ = 88 − 38 = 50. Bấm log(50) ≈ 1,69897 và log(170) ≈ 2,23045.

Bước 2: nhân hệ số. 0,19077 × 1,69897 ≈ 0,32411. 0,15456 × 2,23045 ≈ 0,34474. Bước 3: D = 1,0324 − 0,32411 + 0,34474 = 1,05303.

Bước 4: tỷ lệ mỡ = 495 ÷ 1,05303 − 450 ≈ 470,07 − 450 ≈ 20,1%. Quy ra kg nếu anh Hùng nặng 70 kg: 70 × 0,201 ≈ 14,1 kg mỡ.

Mẹo kiểm tra: D của người lớn tính theo các công thức này thường nằm quanh 1,0 tới 1,1. Nếu ra 0,8 hay 1,3, gần như chắc chắn đã bấm nhầm, thường là quên log hoặc dùng logarit tự nhiên (phím ln) thay cho log cơ số 10. Ghi lại kết quả trung gian của từng bước cũng giúp dò lỗi khi so với lần tính trước. Ai không quen bấm logarit có thể nhập công thức một lần vào bảng tính trên máy, từ đó chỉ cần điền ba số đo.

Ví dụ tính tay cho nữ

Chị Mai cao 158 cm, vòng eo 76 cm, vòng hông 96 cm, vòng cổ 32 cm. Bước 1: eo + hông − cổ = 76 + 96 − 32 = 140. Bấm log(140) ≈ 2,14613 và log(158) ≈ 2,19866.

Bước 2: 0,35004 × 2,14613 ≈ 0,75123. 0,22100 × 2,19866 ≈ 0,48590. Bước 3: D = 1,29579 − 0,75123 + 0,48590 = 1,03046.

Bước 4: tỷ lệ mỡ = 495 ÷ 1,03046 − 450 ≈ 480,37 − 450 ≈ 30,4%.

Lưu ý với số chữ số thập phân: khi tính tay, giữ ít nhất năm chữ số sau dấu phẩy ở các bước logarit và mật độ. Mật độ lệch 0,001 đã làm tỷ lệ mỡ lệch gần nửa điểm phần trăm, nên làm tròn sớm là cách dễ nhất để ra số sai mà không biết. Nếu chị Mai nặng 56 kg, khối mỡ ước tính khoảng 56 × 0,304 ≈ 17,0 kg và khối không mỡ khoảng 39,0 kg. Với nữ, kết quả còn phụ thuộc vị trí đo vòng eo, nên ghi rõ đã đo ở chỗ nhỏ nhất hay ngang rốn.

Mỗi centimét đổi kết quả bao nhiêu

Vì công thức dùng hiệu số các vòng, một sai lệch nhỏ khi đặt thước có thể đổi kết quả đáng kể. Bảng dưới tính lại cho hai ví dụ trên, mỗi lần chỉ đổi một số đo:

Thay đổiSố đo mớiTỷ lệ mỡ ước tínhChênh so với ban đầu
Anh Hùng, ban đầueo 88, cổ 38≈ 20,1%—
Vòng eo đo lệch thêm 2 cmeo 90, cổ 38≈ 21,5%+1,4 điểm
Vòng eo đo hụt 2 cm (hóp bụng)eo 86, cổ 38≈ 18,6%−1,5 điểm
Vòng cổ đo hụt 1 cmeo 88, cổ 37≈ 20,8%+0,7 điểm
Chị Mai, ban đầueo 76, hông 96, cổ 32≈ 30,4%—
Vòng eo nhỏ đi 2 cmeo 74≈ 29,3%−1,1 điểm

Hai bài học. Một, hóp bụng khi đo là cách nhanh nhất để "giảm mỡ" trên giấy. Hai, sai lệch ở vòng cổ ảnh hưởng ít hơn eo nhưng không nhỏ, vì một centimét ở cổ chiếm tỷ trọng lớn trong hiệu số. Khi theo dõi theo tháng, một thay đổi dưới một điểm phần trăm nên coi là trong vùng sai số đo.

Theo dõi theo tháng: ghi sổ thế nào

Giá trị thật của công thức thước dây nằm ở chuỗi số đo đều đặn. Ví dụ sổ ghi của anh Hùng trong ba lần đo, mỗi lần cách nhau một tháng, cùng sáng thứ Bảy trước khi ăn, vòng cổ giữ 38 cm:

Lần đoVòng eo (cm)Eo − cổMật độ DTỷ lệ mỡ ước tính
Tháng 18850≈ 1,05303≈ 20,1%
Tháng 28749≈ 1,05470≈ 19,3%
Tháng 38648≈ 1,05641≈ 18,6%

Mỗi tháng vòng eo giảm 1 cm, tỷ lệ mỡ ước tính giảm chừng 0,7 tới 0,8 điểm, nằm sát vùng sai số đo của một lần. Từng bước riêng lẻ chưa đủ để kết luận, nhưng ba lần liên tiếp cùng một hướng thì xu hướng khá rõ. Nên ghi cả số đo gốc, không chỉ phần trăm: nếu sau này đổi sang cách tính khác, các vòng đo gốc vẫn dùng lại được, còn con số phần trăm thì không.

Giới hạn của công thức thước dây

Không phân biệt mỡ dưới da và mỡ nội tạng. Vòng eo lớn có thể do lớp mỡ dưới da hoặc mỡ trong ổ bụng; công thức tính như nhau.

Kém với người cổ to vì tập luyện. Người tập nặng vùng vai cổ có vòng cổ lớn, hiệu số eo trừ cổ nhỏ, kết quả có thể thấp hơn thực tế.

Không tính đến phân bố mỡ ở tay, đùi. Với nam, công thức chỉ nhìn vùng thân. Người tích mỡ chủ yếu ở đùi sẽ bị ước tính thấp.

Xây dựng trên nhóm dân cụ thể. Như mọi công thức khác, nó đúng nhất với nhóm người giống nhóm đã dùng để xây dựng. Với người Việt, đọc như ước tính có sai số.

Không theo kịp thay đổi rất nhỏ. Thước dây đọc tới nửa centimét, trong khi một tháng thay đổi thật có khi chỉ cỡ đó. Thay đổi trong vài tuần đầu thường bị lẫn vào sai số đo, nên cần kiên nhẫn đo đủ vài tháng mới đọc được xu hướng.

Ưu điểm vẫn rõ. Rẻ, không phụ thuộc nước trong cơ thể như cân trở kháng, lặp lại được nếu đo cẩn thận. Đó là lý do nó phù hợp để theo dõi xu hướng tại nhà.

Khi nào nên hỏi nhân viên y tế

Con số từ thước dây là tham khảo. Nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khi:

  • Vòng eo tăng nhanh trong vài tháng mà cân nặng ít thay đổi.
  • Bụng to lên nhanh, kèm cảm giác căng, đau hay thay đổi tiêu hoá: cần đi khám, không đo mỡ.
  • Bạn muốn biết tỷ lệ mỡ chính xác hơn vì lý do sức khoẻ: nhân viên y tế sẽ chọn phương pháp đo phù hợp.
  • Bạn thấy mình đo đi đo lại nhiều lần trong ngày, lo âu vì từng centimét: nên tìm tới cơ sở y tế có chuyên khoa tâm thần, tâm lý.

Mang theo sổ ghi các vòng đo kèm ngày và vị trí đo. Câu nên hỏi: "Các số đo vòng của mình thay đổi như vậy có cần kiểm tra thêm gì không?". Nếu đã tính tỷ lệ mỡ bằng công thức, ghi rõ đó là kết quả tính từ thước dây, để nhân viên y tế biết độ tin cậy của con số và không nhầm với kết quả đo bằng máy.

Câu hỏi thường gặp

Tính tỷ lệ mỡ bằng thước dây có chính xác không?

Ở mức tham khảo, với sai số vài điểm phần trăm so với phương pháp chuẩn. Kết quả phụ thuộc nhiều vào cách đặt thước, nên đo đúng vị trí và không hóp bụng quan trọng hơn bản thân công thức.

Vì sao công thức cho nam không cần vòng hông?

Nam giới thường tích mỡ ở vùng bụng nhiều hơn hông, nên vòng eo và vòng cổ đã mang phần lớn thông tin. Nữ tích mỡ đáng kể ở hông, nên công thức cho nữ cần thêm vòng hông.

Bấm log trên điện thoại thế nào cho đúng?

Xoay ngang ứng dụng máy tính để hiện phím khoa học, dùng phím log, là logarit cơ số 10. Đừng dùng phím ln, là logarit tự nhiên, vì sẽ ra mật độ sai hoàn toàn.

Có thể đo bằng inch rồi dùng công thức centimét không?

Không. Phiên bản inch có hệ số khác. Nếu số đo là inch, hoặc đổi sang centimét bằng cách nhân 2,54 rồi dùng công thức trong bài, hoặc dùng đúng phiên bản dành cho inch.

Bao lâu nên đo lại một lần?

Mỗi hai đến bốn tuần một lần, cùng buổi sáng, trước khi ăn, là đủ để thấy xu hướng. Đo mỗi ngày chủ yếu thu về sai lệch của việc đặt thước và lượng thức ăn trong bụng.

Kết quả thước dây khác cân trở kháng thì tin cái nào?

Cả hai đều là ước tính và không so trực tiếp được. Chọn một cách làm công cụ theo dõi chính, đo trong cùng điều kiện, và chỉ dùng cách còn lại để đối chiếu thỉnh thoảng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138